I dobrze, bo czas spopularyzować tę ciekawą postać, pora przybliżyć ją zwłaszcza kręgom polonijnym, które, jak wiadomo, do polskiej, rodzimej kultury i tradycji odwołują się bardzo często.

 

Urodzony przed dwustu laty Oskar Kolberg (1814 – 1890) był etnografem, zbieraczem – folklorystą, muzykiem i kompozytorem. Zaprzyjaźniony z środowiskiem naukowym i artystycznym dziewiętnastowiecznej Warszawy zdobył szybko uznanie dla swej wiedzy i talentów. Miał doskonałe wykształcenie; był uczniem słynnego pruskiego Liceum Warszawskiego i Akademii Handlowej w Berlinie. Pobierał lekcje muzyki u Józefa. Elsnera i I.F. Dobrzyńskiego. Pracował jako urzędnik w warszawskich instytucjach rządowych. Zasłynął jako autor haseł do Encyklopedii Powszechnej Orgelbranda z dziedziny muzyki i muzykologii. Prawdziwą jego pasją było zbieranie pieśni ludowych. Odbywał m.in. mazowieckie i podlaskie wędrówki z   Kamilem Cyprianem Norwidem, Teofilem Lenartowiczem i innymi swymi przyjaciółmi. Wiele podróżował w celach poznawczo – badawczych, bo kultura poszczególnych regionów była jego pasją. Interesował go zwłaszcza charakter muzyki słowiańskiej.

 

Fascynacja słowiańszczyzną, piesze „ pielgrzymowanie” były w romantyzmie trwałym rysem stylu życia. Kolberg jak przystało na kompozytora utrwalał motywy ludowe. Interesowały go także teksty, zamieszczał je w swoich publikacjach w  wersji  polskiej, a także litewskiej. Dokonywał badań porównawczych; wskazywał ślady wpływów skandynawskich, germańskich, łotewskich, związki z różnymi przejawami życia poszczególnych ludów. Słuchał, zapisywał, omawiał i tworzył.

 

Owocem jego niestrudzonej pracy był zbiór „Pieśni ludu polskiego” – wydany w 1857 roku. Obszerny ten materiał obejmował 910 zapisów, 444 stanowiły teksty i melodie. Dzieło miało stworzyć podstawy przyszłych studiów historyczno – porównawczych w zakresie etnografii i folklorystyki słowiańskiej. Nikt przed nim takiej pracy nie wykonał, a w jego ślady poszło potem wielu.

 

 

Oskar Kolberg stworzył też szeroki i udokumentowany opis kultury materialnej i społecznej grup etnicznych z terenów dzisiejszej Słowenii, Chorwacji, północnej Serbii, części Czarnogóry i przygranicznych regionów Włoch i Austrii. W 1865 roku zmienił koncepcje swego wielkiego, dwudziestotrzytomowego  dzieła i dał mu nowy tytuł: ”Lud. Jego zwyczaje, sposób życia, mowa, podania, przysłowia, obrzędy, gusła, zabawy, pieśni, muzyka i tańce”. To brzmi nieprawdopodobnie, ale zebrane przez uczonego materiały obejmują 12500 pieśni, ponad 500 bajek i 2710 przysłów. To on opracował monografie etnograficzne poszczególnych regionów Polski.

 

Jak słusznie powiedział przed kilkoma dniami dyrektor Instytutu Muzyki i Tańca – Andrzej Kosowski – zbierał materiały do swojego dzieła w sytuacji, w której Polski nie było na mapie świata.

 

W swej pracy korzystał także z pomocy korespondentów, współpracowników, innych folklorystów. Analizował dzieła literackie (między innymi Łukasza Górnickiego i Jana Kochanowskiego), korzystał ze starych rękopisów, z prasy stołecznej i prowincjonalnej, kalendarzy, listów, pamiętników. Pamiętajmy, że nie dysponował żadnym sprzętem audio-wizualnym, a dokonał niebywałych odkryć, miał nieprawdopodobne rezultaty i osiągnięcia. Zrozumiałe, że swą pracowitością i badawczym swym uporem budził uznanie i najwyższy szacunek. Był członkiem Towarzystwa Naukowego Krakowskiego, Towarzystwa Pedagogicznego we Lwowie, Akademii Umiejętności, Towarzystwa Tatrzańskiego w Krakowie, Stowarzyszenia Dziennikarzy i Pisarzy Portugalskich w Lizbonie, Warszawskiego Towarzystwa Spiewaczego „Lutnia”, Rosyjskiego Towarzystwa Geograficznego w Petersburgu.

 

W 1974 roku redakcja płockiego miesięcznika społeczno – kulturalnego „Barwy” ustanowiła nagrodę imienia Oskara Kolberga za zasługi dla kultury ludowej – pierwszej  tego typu w Polsce i nielicznej w świecie. Przyznawana  jest stale w pięciu kategoriach: I – dla twócy z dziedziny plastyki i folkloru, II – dla literatury ludowej, III – kapeli ludowej, IV – zespołu folklorystycznego i kategoria V dla naukowców, działaczy i popularyzatorów folkloru. Jakże zasłużenie, bo przecież pozostawił 33 tomy wydanej za życia dokumentacji folkloru ziem Rzeczypospolitej Obojga Narodów, drugie tyle pozostawiając w tekach kolbergowskich.

 

Kiedy Sejm RP, na wniosek Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego Bogdana Zdrojewskiego, ustanowił szóstego grudnia 2013, że w 2014 obchodzić będziemy, w związku z dwusetną rocznicą urodzin, Rok Kolberga, nie przypuszczano nawet jak wielki będzie oddźwięk tej decyzji. Wpłynęły 443 projekty na program ministerialny „Kolberg 2014 – Promesa”. Z tego 74 będą realizowane za niemałą kwotę 3 milionów złotych. Sprzyjają one przedsięwzięciom artystycznym, naukowym, edukacyjnym, dokumentacji i popularyzacji osiągnięć tego wybitnego badacza. Już uruchomiono stronę internetową: www.kolberg2014.org.pl.

 

Niezwykle ciekawie zapowiada się interaktywny przewodnik po Polsce Kolberga. Zapowiedziano digitalizację i udostępnienie rękopisów, oraz wydanych tomów jego dzieł, wystawienie dwóch jego zapomnianych oper, stworzenie raportu o muzyce i tańcu tradycyjnym, a także renowację nagrobku na Cmentarzu Rakowickim w Krakowie. Organizatorom zależy na tym, by Rok Kolberga nie skupiał się wyłącznie na kulturze ludowej, ale był to okres poznawania szeroko rozumianej, obecnej na co dzień tradycji, także w środowiskach miejskich.

 

To prawda, że bez poznania naszych obrzędów, zachowań i gestów nie zrozumiemy w pełni współczesnego świata. Polonia doskonale rozumie i wie jakim zainteresowaniem w świecie cieszy się nasza kultura. Jesteśmy często jej ambasadorami i promotorami. Warto więc podążać dalej tą drogą, zwłaszcza w tym roku.; zachęcać do podróży po Polsce, pokazywać nasze skanseny i  wiejskie muzea, zwracać uwagę, w jaki sposób współczesne zespoły nawiązują do ludowej tradycji, informować o koncertach i wystawach. Najważniejsze jednak, o czym mówił  minister Bogdan Zdrojewski, to wypełniać wiedzą luki edukacyjne w obszarze kultury.

 

Przed Polonią wielkie i zaszczytne to wyzwanie. Warto też zachęcić przedstawicieli i działaczy polonijnych do udziału w Międzynarodowej Konferencji Naukowej w dniach 22 – 23 maja tego roku, organizowanej pod patronatem Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej Bronisława Komorowskiego przez Instytut im. Oskara Kolberga w Poznaniu, a zatytułowanej: „Dzieło Oskara Kolberga jako dziedzictwo narodowe i europejskie”.  

 

Sława Ratajczak

KALENDARIUM

  

Newsletter

 

 

PORTA POLONICA

  

POLONIA - MEDIA

 

  KWARTALNIK  POLONIJNY

 

 

 

Wir verwenden Cookies für die Funktionen auf unserer Website und um die Erfahrung unserer Nutzer zu verbessern.
More information OK