Tomasz Stańko, trębacz, kompozytor, lider. 29 lipca w Warszawie, w wiku 76 lat zmarł Tomasz Stańko, wielki trębacz polski. Zaczął grać w końcu lat 50. na jazzowej scenie Krakowa. Joachim Ernst Berendt pisał o nim, że był pierwszym w Europie trębaczem grającym „free”.

Był jak innowacyjna siła, natychmiast rozpoznawalny ton jego muzyki, który jak on sam powtarzał, łączył w sobie słowiańską melancholię i bluesa. Na początku lat 60-tych Stańko po raz pierwszy zwrócił na siebie uwagę szerszej publiczności grając w grupie Krzysztofa Komedy, znakomitego pianisty i kompozytora. U boku Komedy grał nie tylko przeboje do filmów Romana Polańskiego, ale również współtworzył album „Astigmatic“, który jest uważany przez krytyków za jedno z najważniejszych nagrań nowego europejskiego jazzu.   W 1997 roku Tomasz Stańko niejako mentalnie powraca do tamtego okresu w swoim życiu, nagrywa album „Litania“.  Od 1975 artysta nagrywa we współpracy z prestiżową  monachijską wytwórnią płyt  ECM, debiutuje albumem „Balladyna", wspólnie z saksofonistą tenorowym  Tomaszem Szukalskim, basistą  Davem Holland oraz  perkusistą Edwardem Vesala.  

Podobnie jak jego idol lat młodzięczych Miles Davis również Stańko był wymagającym liderem dla swojego zespołu, każda z utworzonych przez niego grup miała swój niepowtarzalny charakter. Na albumach  "Matka Joanna" i "Leosia" wspólnie z  Bobo Stenson, Anders Jormin i Tony Oxley gra jednocześnie utwory liryczne i turbulentne „free”, utrzymane w niezwykłej równowadze i harmonii dźwięków.  

"Wszystko co człowiek przeżywa, odzwierciedla się w muzyce“, pisał Tomasz Stańko.

https://www.youtube.com/watch?v=a_EwcDfvdAg

Utwór “ Wolność w sierpniu“ (Freedom in August, 2005)

W 2010 ukazała się w Polsce autobiografia artysty „Desperado”, która stała się bestsellerem. W roku 2011 Instytut Smithsona, największy na świecie kompleks muzeów i ośrodków edukacyjno-badawczych, wydał sześciopłytową kompilację Jazz: „The Smithsonian Anthology”, którą zamyka utwór Tomasza Stańko, “Suspended Night Variation VIII”. W tym samym roku prezydent Bronisław Komorowski odznaczył Tomasza Stańko Krzyżem Komandorskim z Gwiazdą Orderu Odrodzenia Polski. Rok 2014 zaczyna się dla Stańki od nagród. 14 stycznia otrzymuje Paszport Polityki jako kreator kultury. Tego samego dnia, w Paryżu, Akademia Jazzu – l’Académie du jazz – przyznaje mu Prix du Musicien Européen – Nagrodę Europejskiego Muzyka roku – za obecne osiągnięcia i całokształt pracy. Dzień później, otrzymuje także jedną z trzech honorowych nagród przyznanych przez Preis der Deutschen Schallplattenkritik’ (PdSK, The German Record Critics' Award), niezależne stowarzyszenie ponad 140 dziennikarzy muzycznych z Niemiec, Austrii i Szwajcarii.

Stańko fascynował się Wisławą Szymborską. W roku 2013 ukazał się album “Wisława”, inspiracją dla nowych kompozycji Stańki z tego podwójnego albumu była także poezja Wisławy Symborskiej, polskiej poetki, eseistki, laureatki Nagrody Nobla, zmarłej w 2012 roku. Jak Stańko pisze w książeczce płyty “Lekturze słów Wisławy Szymborskiej zawdzięczam wiele pomysłów i inspiracji.

We wszystkich grupach stworzonych i współtworzonych przez Tomasza Stańko, najważniejsza była wolność twórcza, artysta motywował środowisko wokół siebie do improwizacji i własnej, indywidualnej twórczości, która często znajdowała odbicie we wspólnych utworach.

Za nim na początku bieżacego roku zachorował, finalizował nowy projekt muzyczny z włoskim  kwintetem oraz z New York Quartet (Rhytmusteam),  planował i cieszył się na wspólną trasę koncertową...

Opracowanie Joanna Szymanska


 

Foto: Tomasz Stańko by Magdalena Ławniczak

Więcej informacji:

Oficjalna strona: http://www.tomaszstanko.com/

http://www.tomaszstanko.com/pl/dyskografia/

http://www.jazzecho.de/aktuell/news/artikel/article:247864/polens-prominentester-jazzpionier-ein-nachruf-auf-tomasz-stanko

 

 

KALENDARIUM

0000-00-00  
Item Title of Your event

Newsletter

 

PORTA POLONICA

 

 FELIETONY - FEUILLETON

POLONIA - MEDIA

 

 

 

  KWARTALNIK  POLONIJNY